Co to jest terapia TSR – Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach?

Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (ang. Solution-Focused Brief Therapy SFBT) powstała pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku. Jej autorami są Steve de Shazer i Insoo Kim Berg. Rozwijali oni ten model wraz z zespołem swoich współpracowników w ramach Centrum Terapii Krótkoterminowej w Milwaukee w Stanach Zjednoczonych.

Założenia i filozofia terapii

Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach zakłada, że każdy klient ma w sobie zasoby potrzebne do znalezienia rozwiązania trudności, z którymi się mierzy. W tym podejściu to klient jest ekspertem od swojego życia, a terapeuta koncentruje się na jego potrzebach, dostępnych zasobach i mocnych stronach. To klient decyduje o tym w jakim kierunku zmierza terapia, co jest dla niego najważniejsze – on wyznacza cele, postępy i decyduje kiedy ma zakończyć się terapia.

  • Terapia TSR opiera się na rozmowie budującej rozwiązania w oparciu i zasoby wewnętrzne i zewnętrzne człowieka.
  • Koncentruje się na potrzebach i celach zamiast na problemach i ich diagnozie. Nie oznacza to, że nie można mówić o tym co jest trudne. Problemy są tu traktowane jako nieskuteczne rozwiązania i informacje na temat potrzeb.
  • Nawet niewielkie zmiany mogą prowadzić do znaczących rezultatów. Drobne sukcesy wzmacniają poczucie sprawczości i budują wiarę we własne możliwości, pokazując że zmiana jest osiągalna. Dlatego w TSR dużą wagę przywiązuje się do stopniowego wprowadzania zmian, zgodnie z zasadą małych kroków.
  • Zmiana jest stała i nieuchronna. Przez to, że nie możemy zmienić przeszłości warto się skupić na przyszłości. Mimo takiego założenia często sięga się do przeszłości klienta aby wykorzystać ją jako doświadczenia ukazujące jego zasoby.
  • TSR jest terapią krótkoterminową, co oznacza ”tak szybko, jak jest to możliwe dla klienta”

W podejściu TSR niezwykle ważne jest, aby terapeuta dostrzegał, rozumiał i akceptował ból klienta. Jednocześnie terapia koncentruje się na poszukiwaniu rozwiązań i budowaniu nadziei, zamiast skupiać się na szczegółowej analizie problemów oraz ich źródeł. Terapeuta unika oceniania i przyjmowania nadrzędnej pozycji wobec klienta, pamiętając przy tym o odpowiedzialności zawodowej, szczególnie w sytuacjach związanych z doznawaną krzywdą. Relacja terapeutyczna opiera się na współpracy, a nie na pouczaniu czy narzucaniu własnych przekonań dotyczących przyczyn trudności i sposobów ich przezwyciężania. Istotne jest również wspieranie klienta w dostrzeganiu możliwości na przyszłość, tak aby napotykane problemy nie były jako niemożliwe do pokonania.

TSR opiera się na prostych, lecz mocno ugruntowanych filarach:

  1. Jeśli coś działa, powtarzaj to (a czasami rób tego więcej)Założenie to zachęca do powtarzania działań, które przynoszą pozytywne efekty i pomagają znaleźć dobre rozwiązania. Jeśli pomocna okazała się np. rozmowa, skupienie na pracy czy relaksacja, to warto do nich wracać. Jeśli coś już wcześniej zadziałało, znaczy to, że dana osoba potrafi to zrobić, nawet jeśli nie zawsze jest tego świadoma.
  2. Jeśli coś nie działa, przestań to robić – rób coś innegoTo założenie polega na rozpoznawaniu nieskutecznych działań i rezygnacji z nich na rzecz innych sposobów, które mogą przynieść lepsze efekty.
  3. Jeśli coś się nie zepsuło nie naprawiaj tegoo założenie podkreśla, że nie zawsze trzeba coś zmieniać. Jeśli jakieś zachowanie przynosić pozytywne efekty, warto je kontynuować.

Podstawowe narzędzia i metody z jakich korzysta się w TSR

W terapii TSR stosuje się wiele sprawdzonych metod. Pomagają one o pokazać klientowi jego zasoby, urealnić zmianę i budować rozwiązania.

Pytanie o cud

Jest to jedna z najbardziej znanych technik w TSR. Ma na celu uruchomić wyobraźnię w celu stworzeniu obrazu Preferowanej Przyszłości. Technika może zacząć się od zadania przez terapeutę pytania „Załóżmy że wraca pan/pani do domu, mija wieczór i kładzie się pan/pani spać. W nocy wyraża się cud i problemy, które Pana/panią tu sprowadziły rozwiązują się. Jaka jest pierwszą rzecz po przebudzeniu, która mówi, że wydarzył się cud?” Dzięki takiej technice klient może łatwiej dostrzec to co jest dla niego ważne i osiągalne.

Wyjątki

Przy tej technice odwołuje się do momentów w użyciu klienta kiedy problem nie występował, był mniejszy albo klient lepiej sobie z nimi radził. Takie wyjątki wskazują na zasoby, które klient ma w sobie aby osiągać swoje cele wprowadzać zmiany.

Technika skalowania

Pozwala ona na określenie np. aktualnego miejsca w realizacji celu, nadziei czy gotowości do zmian. Technika ta służy określaniu każdej rzeczy, która może być pomocna dla klienta aby mógł osiągnąć ważne dla niego cele. Dodatkowo jest bardzo dobrym narzędziem do sprawdzania postępów.

Komplementowanie

Dzięki zastosowaniu tej techniki możliwe jest pokazanie klientowi (z perspektywy terapeuty) jego mocnych stron czy pozytywnych fragmentów jego życia. Głównym celem jest wydobycie zasobów, dzięki którym będzie mógł lepiej radzić sobie z wprowadzaniem zmian. Nie chodzi tu o sztuczne chwalenie, ale o pokazanie klientowi jego realnego potencjału.

Mały krok

Dzięki stosowaniu tej metody zmiany wydają się być łatwiejsze do wprowadzenia. Pokazuje ona, że nie trzeba od razu zmieniać całego życia często skuteczniejsze są niewielkie kroki takie jak np. dodanie jednego ćwiczenia więcej, skrócenie czasu spędzonego przeze telefonem o 15 minut, jeden wieczór spędzony z bliską osobą. TSR zakłada, że małe kroki prowadzą do większych zmian.

TSR a inne nurty terapeutyczne

TSR a terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

TSR i CBT są terapiami krótkoterminowymi, skupiają się one na celu, aktywnym udziale klienta i wprowadzaniu zmian. Różnią się jednak sposobem pracy. CBT koncentruje się na rozpoznawaniu i zmianie myśli oraz przekonań, które nie są pomocne, a TSR skupia się na zasobach klienta, wyjątkach od problemu i budowaniu preferowanej przyszłości, bez konieczności dokładnego analizowania przyczyn trudności.

TSR a terapia psychodynamiczna

Terapia psychodynamiczna skupia się na przeszłości, nieświadomych konfliktach i relacjach, aby lepiej zrozumieć przyczyny problemów. TSR koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości, wykorzystując wyjątki, sukcesy i mocne strony klienta do wprowadzania zmian. Oba podejścia zakładają, że zmiana jest możliwa, ale inaczej rozumieją ten proces.

TSR a terapia systemowa

Terapia systemowa uwzględnia wpływ reakcji i otoczenia np. rodziny, na trudności człowieka. Podobnie jak TSR, może skupiać się na zasobach i poszukiwaniu rozwiązań. Różnica polega na tym, że terapia systemowa częściej analizuje wzorce komunikacji i relacji, a TSR koncentruje się na preferowanej przyszłości i konkretnych sposobach jej osiągnięcia.

Jaki jest terapeuta TSR?

  • Kieruje się postawą niewiedzy, powinien być uważny i ciekawy świata klienta.
  • Nie zakłada, że wie lepiej co jest lepsze dla klienta ani co on ma na myśli.
  • Zakłada, że obawy klienta są prawdziwe. Przyjmuje, że są one istotne, a klient robi wszystko co w jego mocy, korzystając z dostępnych zasobów.
  • Szanuje to w jaki sposób klient z nim pracuje, uważa że wszystko co klient mówi jest istotne.

Kim jest klient

  • Klient jest ekspertem od własnego życia. To on posiada zasoby niezbędne do osiągnięcia celu jaki sobie postawił.
  • Klient ocenia efekty, a także decyduje o czasie kiedy terapia powinna się zakończyć.

Dlaczego klient a nie pacjent?

W Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach osobę korzystającą z pomocy nazywa się „klientem” a nie „pacjentem”. Wynika to z konstruktywistycznego podejścia, zgodnie z którym nie istnieje obiektywna, niezależna rzeczywistość, a jedynie wrażenie rzeczywistości skonstruowane przez umysł jednostek. Trudności klienta nie są więc postrzegane wyłącznie jako objawy choroby, lecz również jako sposoby radzenia sobie z sytuacją i zaspokajania ważnych potrzeb.

Proces terapeutyczny opiera się na współpracy klienta i terapeuty. Klient dysponuje własnymi zasobami i możliwościami, a zadaniem terapeuty jest pomóc mu je odkryć i wykorzystać do realizacji własnych celów. Terapeuta jest towarzyszem, zadaje odpowiednie pytania i wspiera klienta w poszukiwaniu rozwiązań.

Dla kogo jest TSR i jaka jest jego skuteczność?

TSR jest dla każdego, może być stosowany w terapii grupowej, indywidualnych, coaching i zarządzanie zasobami ludzkimi, praca socjalna.

Terapia TSR uznawana jest za skuteczną i zostało to potwierdzone w licznych badaniach. Wyniki metaanaliz oraz licznych badań empirycznych, potwierdzają skuteczność TSR zarówno w pracy z dziećmi i młodzieżą, jak i dorosłymi. Badania wskazują również, że zmiany dzięki TSR można osiągnąć przy mniejszej liczbie sesji terapeutycznych.

Skuteczność został potwierdzona w pracy m.in z:

  • lękiem i budowaniem własnej wartości,
  • depresją i innymi zaburzeniami nastroju,
  • fobiami,
  • przemocą,
  • dziećmi i młodzieżą,
  • traumą,
  • problemami w relacjach i związkach,
  • alkoholizmem, uzależnieniem od substancji,
  • osobami z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodziną.

Podsumowanie

Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) to podejście, które skupia się na określaniu celów, wykorzystywaniu zasobów klienta i poszukiwaniu praktycznych rozwiązań, zamiast szczegółowej analizy problemu. Zakłada, że nawet niewielkie zmiany mogą prowadzić do poprawy. Ważna rolę odgrywa współpraca terapeuty z klientem. Do głównych zalet TSR należą krótki czas trwania terapii, elastyczność oraz możliwość dopasowania jej do indywidualnych potrzeb. Podejście to wzmacnia poczucie sprawczości klienta i pomaga mu wykorzystywać własne zasoby do wprowadzania pozytywnych zmian.

Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach u specjalisty w Lublinie – dlaczego warto wybrać Centrum Psychiki?

Szukasz skutecznej Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach w Lublinie? W Centrum Psychiki łączymy empatię z wiedzą z zakresu psychiatrii i psychoterapii. Zapewniamy szybką dostępność terminów, pełne zrozumienie oraz indywidualne podejście bez zbędnego etykietowania.

W swojej pracy szczególną uwagę zwracam na zasoby klienta i jego cele. Bliska jest mi myśl, że małe kroki są początkiem dużej zmiany.

FAQ:

Ile trwa terapia TSR?

Terapia TSR ma charakter krótkoterminowy – oznacza to, że trwa dokładnie tyle ile potrzebuje klient. Może to być 3-5 spotkań lub w zależności od potrzeby klika miesiąc, rok czy jedno spotkanie.

Ile trwa jedna sesja TSR?

Jedna sesja trwa standardowo ok. 50 minut.

Czy w TSR rozmawia się o problemie?

Rozmawia się, ale w inny sposób niż w innych nurtach. Nie analizuje się tu szczegółowo historii powstania problemu. TSR zamiast skupiać się na pytaniu „co się zepsuło” skupia się na pytaniu „co już działa” i jak ma wyglądać przyszłość bez tego problemu.

Źródła

  1. Bannink, F. P. (2010). 1001 solution-focused questions: Handbook for solution-focused interviewing. W. W. Norton & Company.
  2. Franklin i in., Solution-Focused Brief Therapy in Community-Based Services: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Studies, Research on Social Work Practice, 2023, 34(1).
  3. Iżycka-Worhacz, M. (2023, 29 marca). Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach. Mentali. https://mentali.pl/aktualnosci/terapia-skoncentrowana-na-rozwiazaniach
  4. Kosman, T. (2013). Założenia terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach (TSR). Warmińsko-Mazurski Kwartalnik Naukowy.
  5. Nelson, T. S. (2024). Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach w pracy z rodzinami. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
  6. Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach. (b.d.). Skuteczność TSR – dowody naukowe. https://psttsr.pl/tsr/skutecznosc-tsr/
Centrum Psychiki

Poznaj specjalistów Centrum Psychiki


Centrum Psychiki to nowoczesna placówka zajmująca się leczeniem zaburzeń psychicznych oraz psychoterapią.

Tworzymy zespół specjalistów, którzy pracują w oparciu o wiedzę naukową, doświadczenie kliniczne oraz partnerskie podejście do pacjenta i współpracowników.

Budujemy miejsce, w którym specjaliści mogą rozwijać swoją praktykę w bezpiecznym, transparentnym i profesjonalnym środowisku.

Szukamy osób, które chcą pracować w modelu opieki zespołowej i holistycznej, gdzie psychiatra, psycholog i psychoterapeuta współpracują ze sobą dla dobra pacjenta.

W jakich obszarach możemy Ci pomóc

Zaburzenia, problemy i dysfunkcje jakimi zajmują się specjaliści Centrum Psychiki